Zamknięcie pierścienia

Po klęsce wojsk austro-węgierskich w bitwie pod Krakowem (16–25 października 1914) front przesunął się na wschód. Rosjanie, dowodzeni przez gen. Aleksieja Brusiłowa, parli w stronę Przemyśla. 2 listopada 1914 roku oddziały 8. Armii rosyjskiej zamknęły pierścień okrążenia wokół Twierdzy Przemyśl, odcinając ją od reszty monarchii. Rozpoczęło się pierwsze oblężenie — jedno z największych w historii I wojny światowej.

Twierdza w liczbach

Twierdza Przemyśl była wówczas największą twierdzą w Europie: 45 km obwodu, 131 000 żołnierzy załogi, ponad 1000 dział i moździerzy. Składała się z trzech pierścieni fortów — zewnętrznego, wewnętrznego i rdzenia — zbudowanych w latach 1854–1914. Dowódcą obrony był gen. Hermann Kusmanek von Burgneustädten.

Życie pod oblężeniem

2 listopada 1914 roku rozpoczął się dramat załogi i mieszkańców. Rosjanie ostrzeliwali twierdzę z ciężkich dział, a austro-węgierskie dowództwo zarządziło racjonowanie żywności. W mieście stacjonowało około 130 000 żołnierzy i kilkadziesiąt tysięcy cywilów. Oblężenie trwało do 22 marca 1915 roku, gdy wyczerpana załoga poddała twierdzę. Rosjanie wzięli do niewoli ponad 120 000 żołnierzy — największą kapitulację armii austro-węgierskiej w I wojnie światowej.

Znaczenie 2 listopada

Data 2 listopada 1914 roku jest symboliczna: tego dnia Przemyśl stał się twierdzą odciętą od świata, a miasto zamieniło się w wielki obóz wojskowy. Oblężenie zmieniło oblicze Przemyśla — zniszczeniu uległy forty, ale też wiele budynków cywilnych. Twierdza Przemyśl przeszła do historii jako symbol heroicznej, lecz tragicznej obrony.

Pamięć

Dziś 2 listopada przypomina o tamtych wydarzeniach. Na cmentarzu wojskowym w Przemyślu spoczywają żołnierze obu armii. Forty twierdzy są dziś zabytkami i atrakcją turystyczną, a historia oblężenia jest częścią tożsamości miasta.