Konferencję „Ziemiaństwo – duchowa i materialna ostoja Rzeczypospolitej” poświęcono nie tylko losom znamienitych rodów, ale przede wszystkim ich działalności społecznej i gospodarczej oraz zaangażowaniu na rzecz lokalnych społeczności. Było to pierwsze w Stalowej Woli wydarzenie tak szeroko podejmujące tę tematykę.
Rody ziemiańskie w Stalowej Woli i okolicach
Pierwszy blok tematyczny dotyczył rodów ziemiańskich związanych z Dolnym Nadsaniem, między innymi Rozwadowem, Charzewicami, Zbydniowem, Niskiem, Rudnikiem nad Sanem, Bojanowem, Stanami i Zaklikowem.
Fot. Muzeum Regionalne w Stalowej Woli
Krzysztof Adamek z Muzeum Regionalnego mówił o roli Lubomirskich w kształtowaniu kultury materialnej Rozwadowa i okolic. Dyrektor muzeum Aneta Garanty przedstawiła historię kolekcji zgromadzonej w pałacu letnim w Charzewicach przez rodzinę Lubomirskich oraz jej wojenne i powojenne losy.
Fot. Muzeum Regionalne w Stalowej Woli
O działalności Rességuierów z Niska opowiedziała regionalistka Ewa Krzyżek-Sołtys. Janusz Chmiel przybliżył historię rodu Hompeschów i jego związki z Rudnikiem nad Sanem. Mówiono także o rodzinach Horodyńskich, Komorowskich i Tarnowskich oraz ich działalności społecznej i gospodarczej.
Fot. Muzeum Regionalne w Stalowej Woli
Jednym z gości był profesor Wiaczesław Charzewski z Chmielnickiego Uniwersytetu Narodowego w Ukrainie, który przedstawił historię Charzewskich – jednego z najstarszych rodów ziemiańskich w regionie i swoich przodków.
Społeczny wymiar działalności ziemiaństwa
Drugi blok poświęcono społecznemu wymiarowi działalności ziemiańskiej. Wystąpienia dotyczyły między innymi roli ziemian w życiu lokalnych społeczności.
Fot. Muzeum Regionalne w Stalowej Woli
Ostatnia sesja obejmowała tematykę ziemiaństwa Ziemi Dębickiej i Strzyżowskiej oraz więzi z ziemiaństwem. Konferencji towarzyszyły dyskusje i wymiana doświadczeń. Jednym z rezultatów wydarzenia będzie publikacja zawierająca wygłoszone referaty.
„Dwory polskie na dawnej fotografii”
W ramach wydarzenia otwarto również wystawę czasową „Dwory polskie na dawnej fotografii”. Ekspozycja oparta na archiwalnych zdjęciach przedstawia siedziby rodzin ziemiańskich oraz ich losy. Zaprezentowano obiekty przede wszystkim z Mazowsza, Lubelszczyzny i Podkarpacia.
Fot. Muzeum Regionalne w Stalowej Woli
Wśród niemal 30 prezentowanych obiektów znalazły się dwory z Dolnego Nadsania – Charzewic, Zbydniowa, Niska i Rudnika nad Sanem. Fotografie pokazują zarówno okres świetności budynków, jak i ślady ich zniszczeń spowodowanych wojną oraz upływem czasu. Wystawę można oglądać do 3 stycznia 2027 roku w głównej siedzibie Muzeum Regionalnego w Stalowej Woli przy ul. Sandomierskiej 1.
Fot. Muzeum Regionalne w Stalowej Woli
Organizatorem konferencji było Muzeum Regionalne w Stalowej Woli, we współpracy ze Stowarzyszeniem Collegium Suprasliense, pod patronatem honorowym Starosty Powiatu Stalowowolskiego Janusza Zarzecznego oraz Fundacji Książąt Lubomirskich. Partnerami wydarzenia byli Uniwersytet Białostocki oraz Podkarpackie Centrum Edukacji Nauczycieli.
Fot. Muzeum Regionalne w Stalowej Woli
Julia Krowiak / Polskie Radio Rzeszów