Koniec drugiego oblężenia: 15 lipca 1915 roku

15 lipca 1915 roku zapisał się w historii Przemyśla jako data ostatecznej ewakuacji Twierdzy Przemyśl przez wojska austro-węgierskie. Był to finał drugiego oblężenia, które trwało od 9 października 1914 roku do 22 marca 1915 roku, kiedy to fort skapitulował przed Rosjanami. Po odbiciu twierdzy przez armię cesarsko-królewską 3 czerwca 1915 roku, dowództwo podjęło decyzję o jej opuszczeniu w związku z postępami ofensywy gorlickiej.

Decyzja strategiczna

Dowódca Twierdzy, generał Hermann Kusmanek von Burgneustädten, otrzymał rozkaz zniszczenia infrastruktury fortecznej i wycofania załogi na zachód. Tego dnia z miasta wyruszyły ostatnie transporty żołnierzy, sprzętu i amunicji. Łącznie ewakuowano około 120 000 żołnierzy, w tym 20 000 rannych. Pozostawiono jedynie niewielkie oddziały osłonowe, które miały opóźnić ewentualny pościg.

Zniszczenia i straty

Przed opuszczeniem fortyfikacji saperzy wysadzili w powietrze 15 fortów głównych oraz 30 obiektów pomocniczych. Zniszczono mosty na Sanie, magazyny żywności i składy amunicji. Według raportów austriackich z 16 lipca 1915 roku, w mieście wybuchły pożary, które strawiły około 200 budynków mieszkalnych i gospodarczych. Straty materialne oszacowano na 8 milionów koron.

Konsekwencje dla miasta

Po odejściu Austriaków Przemyśl znalazł się w strefie przyfrontowej. Ludność cywilna, która wcześniej liczyła około 54 000 osób, zmniejszyła się o połowę. Wielu mieszkańców ewakuowano lub uciekło przed walkami. Dopiero w sierpniu 1915 roku, po ustabilizowaniu linii frontu nad Sanem, miasto zaczęło powoli wracać do normalności. Dziś 15 lipca 1915 roku jest symbolem dramatycznego przełomu w dziejach Twierdzy Przemyśl – jednej z największych fortyfikacji I wojny światowej w Europie.