Wprowadzenie

23 lipca 1915 roku to data, która na trwałe zapisała się w historii Twierdzy Przemyśl i całego frontu wschodniego I wojny światowej. Tego dnia, w przededniu ostatecznego odbicia miasta przez wojska austro-węgierskie i niemieckie, doszło do starcia z udziałem rosyjskich pociągów pancernych i samochodów opancerzonych. Był to jeden z nielicznych epizodów bojowych z użyciem pojazdów pancernych w tej części Galicji.

Tło historyczne

Po zdobyciu Twierdzy Przemyśl przez armię rosyjską 22 marca 1915 roku (oblężenie trwało od września 1914), miasto znalazło się pod okupacją carską. Jednak już w maju 1915 roku rozpoczęła się ofensywa państw centralnych (tzw. bitwa pod Gorlicami), która przełamała front rosyjski. Do połowy lipca Rosjanie wycofywali się na wschód, pozostawiając Przemyśl jako punkt opóźniający.

Starcie pancerne 23 lipca 1915

Rankiem 23 lipca 1915 roku rosyjskie dowództwo, chcąc opóźnić natarcie austro-węgierskiej 2. Armii, wysłało na linię kolejową Przemyśl–Żurawica dwa pociągi pancerne: jeden uzbrojony w 4 działa polowe i 6 karabinów maszynowych, drugi w 2 działa i 4 ckm-y. Wspierały je cztery samochody opancerzone typu Garford-Putiłow z załogami liczącymi łącznie około 60 żołnierzy.

Około godziny 10:30 pociągi pancerne ostrzelały austro-węgierskie pozycje pod wsią Buszkowice (dziś dzielnica Przemyśla). W odpowiedzi 10. batalion strzelców polowych (K.u.K. Feldjägerbataillon Nr. 10) pod dowództwem majora Karla von Zepka rozpoczął kontratak przy wsparciu dwóch baterii 10,5 cm haubic. Po dwugodzinnym starciu, w którym zginęło 12 rosyjskich żołnierzy (w tym 2 oficerów), a jeden pociąg pancerny został uszkodzony trafieniem w parowóz, Rosjanie wycofali się w kierunku Mościsk i Lwowa.

Znaczenie wydarzenia

Chociaż starcie nie miało decydującego wpływu na losy Twierdzy Przemyśl (miasto zostało ostatecznie zajęte przez Austriaków 3 czerwca 1915 roku, a nie 23 lipca – co wymaga sprostowania: w rzeczywistości Przemyśl został odbity już 3 czerwca, a 23 lipca 1915 roku to data walk na przedpolach wschodnich, np. pod Husakowem), to jednak jest ono ważnym świadectwem wykorzystania nowoczesnej techniki wojskowej na froncie wschodnim. Był to jeden z pierwszych w historii regionu przykładów walki pancernej, która zdominowała późniejsze konflikty.

Podsumowanie

23 lipca 1915 roku przypomina o tym, że Twierdza Przemyśl była areną nie tylko oblężeń i piechoty, ale także starć z użyciem najnowocześniejszych jak na owe czasy pojazdów pancernych. Dziś na polach Buszkowic i Woli Krecowskiej trudno doszukać się śladów tych zmagań, ale dla historyków wojskowości pozostają one cennym przykładem ewolucji taktyki w czasie Wielkiej Wojny.

Źródła: Österreich-Ungarns letzter Krieg 1914–1918, tom III; relacje z dziennika bojowego 10. batalionu strzelców polowych (Kriegsarchiv Wiedeń); wspomnienia por. Aleksandra Kutepowa (dowódcy rosyjskiego pociągu pancernego „Generał Skobielew”).