Rosyjski pierścień zamyka się wokół twierdzy

29 października 1914 roku, po tygodniach walk w Galicji, wojska rosyjskie generała Aleksieja Brusiłowa podeszły pod Przemyśl i zamknęły pierścień oblężenia wokół Twierdzy Przemyśl. Był to moment przełomowy – jedna z największych twierdz Europy, z 45 km obwodu fortyfikacji i załogą liczącą około 130 000 żołnierzy, znalazła się w okrążeniu. Rosjanie nie zdobyli twierdzy szturmem, lecz rozpoczęli regularne oblężenie, licząc na wygłodzenie obrońców.

Twierdza jako klucz do Galicji

Twierdza Przemyśl była kluczowym punktem austro-węgierskiej obrony w Galicji. Jej upadek otwierał Rosjanom drogę na Kraków i Śląsk. Dlatego już w pierwszych tygodniach wojny dowództwo austro-węgierskie wzmocniło załogę i zgromadziło w twierdzy znaczne zapasy. Jednak 29 października Rosjanie przecięli linie kolejowe i drogi zaopatrzenia, izolując garnizon. W twierdzy pozostało około 130 000 żołnierzy, w tym wiele jednostek pospolitego ruszenia, oraz tysiące cywilów.

Życie pod oblężeniem

Oblężenie oznaczało codzienne ostrzały artyleryjskie, ograniczenia żywnościowe i sanitarno-epidemiczne. W pamiętnikach obrońców pojawiają się opisy głodu, chorób i śmierci. Mimo to załoga nie poddała się – twierdza wytrzymała pierwsze oblężenie do 9 listopada 1914 roku, gdy odsiecz wojsk austro-węgierskich zmusiła Rosjan do odwrotu. Był to sukces, który podniósł morale armii austro-węgierskiej, choć okupiony dużymi stratami.

Znaczenie daty 29 października

Data 29 października 1914 roku jest symboliczna dla Przemyśla – rozpoczęła się wówczas pierwsza z trzech wielkich prób zdobycia twierdzy przez Rosjan. Kolejne oblężenia miały miejsce w listopadzie 1914 i na przełomie 1914/1915 roku, a twierdza ostatecznie skapitulowała 22 marca 1915 roku. Dziś forty Twierdzy Przemyśl są jednym z najważniejszych zabytków militarnych w Polsce i Europie, a rocznica 29 października przypomina o heroizmie i tragedii tamtych dni.