Samorząd Przemyśla — jak działa miasto

Przemyśl, miasto z ponad 2000-letnią historią, jest dziś nie tylko ważnym ośrodkiem turystycznym i kulturalnym, ale także sprawnie funkcjonującą jednostką samorządu terytorialnego. Na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (z późniejszymi zmianami), Przemyśl posiada status miasta na prawach powiatu. Oznacza to, że realizuje zadania zarówno gminy, jak i powiatu, co daje mu szeroką autonomię w zarządzaniu sprawami lokalnymi. Kluczową rolę w tym systemie odgrywają: Rada Miejska, Prezydent Miasta oraz Urząd Miejski.

Rada Miasta Przemyśla — organ stanowiący i kontrolny

Rada Miasta Przemyśla jest organem stanowiącym i kontrolnym samorządu. Zgodnie z art. 17 ustawy o samorządzie gminnym, liczba radnych w miastach na prawach powiatu wynosi od 21 do 25. W Przemyślu, który liczy około 60 000 mieszkańców (dane GUS z 2023 r.), Rada Miasta składa się z 23 radnych. Kadencja Rady trwa 5 lat (od 2018 roku, wcześniej 4 lata). Ostatnie wybory samorządowe odbyły się 7 kwietnia 2024 roku, a nowa kadencja rozpoczęła się w maju 2024 roku.

Rada obraduje na sesjach, które odbywają się średnio raz w miesiącu w sali sesyjnej Urzędu Miejskiego przy ul. Rynek 1. Do jej najważniejszych zadań należy uchwalanie budżetu miasta, ustalanie podatków lokalnych, podejmowanie uchwał w sprawach inwestycji, gospodarki przestrzennej, edukacji, kultury i ochrony zdrowia. Rada powołuje także stałe i doraźne komisje, które przygotowują projekty uchwał i kontrolują działalność prezydenta. W kadencji 2024-2029 funkcjonują m.in.: Komisja Budżetu i Finansów, Komisja Rozwoju i Infrastruktury, Komisja Oświaty, Kultury i Sportu, Komisja Zdrowia i Spraw Socjalnych oraz Komisja Rewizyjna.

Prezydent Miasta — organ wykonawczy

Prezydent Miasta Przemyśla jest organem wykonawczym samorządu. Wybierany jest w wyborach powszechnych na 5-letnią kadencję. Od 2014 roku funkcję tę sprawuje Wojciech Bakun, który w 2024 roku uzyskał reelekcję w pierwszej turze wyborów, zdobywając 58,4% głosów. Prezydent kieruje bieżącą polityką miasta, reprezentuje je na zewnątrz, zarządza majątkiem komunalnym oraz wykonuje uchwały Rady Miasta. Jego bezpośrednim zapleczem jest Urząd Miejski.

Urząd Miejski — centrum administracyjne

Siedziba władz samorządowych znajduje się przy ul. Rynek 1, w zabytkowym budynku z XVI wieku, który po gruntownym remoncie w latach 2018-2020 został dostosowany do potrzeb osób niepełnosprawnych i wyposażony w nowoczesne systemy informatyczne. Urząd Miejski zatrudnia około 350 pracowników (stan na 2024 r.) i podzielony jest na wydziały: Finansowy, Inwestycji, Gospodarki Komunalnej, Edukacji, Promocji Miasta, Architektury i Planowania Przestrzennego, Spraw Obywatelskich oraz Urząd Stanu Cywilnego. Mieszkańcy mogą załatwiać sprawy osobiście w Biurze Obsługi Klienta (BOK) lub online przez platformę ePUAP.

Budżet miasta i inwestycje

Budżet Przemyśla na rok 2024 wynosi około 420 milionów złotych po stronie dochodów i 450 milionów złotych po stronie wydatków. Deficyt pokrywany jest z kredytów i obligacji komunalnych. Największe wydatki to oświata (ok. 35% budżetu), pomoc społeczna (ok. 20%) oraz infrastruktura (ok. 25%). Wśród kluczowych inwestycji miejskich w latach 2023-2025 znajdują się:

• Rewitalizacja Twierdzy Przemyśl — projekt o wartości 45 mln zł, finansowany z funduszy unijnych (POIiŚ 2014-2020), obejmujący odnowę fortów I, XII i XIII oraz budowę ścieżek rowerowych.
• Modernizacja oczyszczalni ścieków — koszt 28 mln zł, zakończona w 2023 roku, zwiększyła przepustowość do 25 000 m³/dobę.
• Budowa nowej siedziby Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej przy ul. Katedralnej 6 — inwestycja za 12 mln zł, oddana do użytku w 2024 roku.
• Termomodernizacja szkół — w latach 2022-2024 wyremontowano 8 placówek oświatowych, co pozwoliło zmniejszyć zużycie energii o 30%.

Współpraca z samorządem powiatowym i regionalnym

Przemyśl, jako miasto na prawach powiatu, współpracuje z Powiatem Przemyskim (z siedzibą w Przemyślu przy ul. Jagiellońskiej 10) w zakresie dróg powiatowych, ochrony przeciwpowodziowej oraz wspólnych projektów turystycznych, np. szlaku „Śladami Twierdzy Przemyśl”. Na poziomie regionalnym kluczowym partnerem jest Województwo Podkarpackie z siedzibą w Rzeszowie. Przemyśl regularnie ubiega się o dofinansowanie z RPO Województwa Podkarpackiego na lata 2021-2027, które dysponuje budżetem 2,3 mld euro. Przykładem współpracy jest projekt „Podkarpacka Kolej Aglomeracyjna”, który zakłada modernizację linii kolejowej Przemyśl-Rzeszów za 1,2 mld zł (zakończenie planowane na 2027 r.).

Samorząd Przemyśla, mimo wyzwań demograficznych (spadek liczby mieszkańców o 5% w ciągu ostatniej dekady) i ograniczonych budżetów, skutecznie realizuje zadania publiczne, łącząc historyczne dziedzictwo z nowoczesnym zarządzaniem. Działalność Rady