26 września 1914 roku wojska rosyjskie pod dowództwem generała Radko-Dymitriewa rozpoczęły intensywny ostrzał artyleryjski Twierdzy Przemyśl. Był to początek pierwszego oblężenia, które trwało do 9 października 1914 roku. Twierdza Przemyśl, jedna z największych i najnowocześniejszych fortyfikacji w Europie, stanowiła kluczowy punkt obrony monarchii austro-węgierskiej na wschodzie.

Znaczenie Twierdzy Przemyśl

Twierdza Przemyśl, nazywana „Verdun Wschodu”, miała obwód 45 km i była obsadzona przez około 131 000 żołnierzy. Składała się z pierścienia fortów głównych i pomocniczych, które miały bronić przepraw przez San i stanowić bazę dla armii austro-węgierskiej. W 1914 roku twierdza była jeszcze w trakcie modernizacji, ale już stanowiła potężną przeszkodę dla Rosjan.

Przebieg ostrzału 26 września 1914

O świcie 26 września rosyjska artyleria ciężka, w tym haubice 152 mm i 203 mm, otworzyła ogień na forty zachodniego odcinka twierdzy. Głównym celem były forty: I „Salis Soglio”, II „Jaksmanice”, III „Łuczyce” oraz fort główny „Werner”. Ostrzał był niezwykle intensywny – w ciągu kilku godzin wystrzelono ponad 10 000 pocisków. Mimo to austro-węgierska załoga, dowodzona przez generała Hermanna Kusmaneka, odpowiedziała ogniem, uszkadzając kilka rosyjskich baterii.

Skutki i dalsze losy oblężenia

Ostrzał z 26 września był wstępem do regularnego oblężenia. Rosjanie, nie mogąc zdobyć twierdzy szturmem, zdecydowali się na blokadę i systematyczne niszczenie umocnień. Pierwsze oblężenie zakończyło się 9 października, gdy wojska rosyjskie wycofały się na skutek ofensywy austro-węgierskiej. Jednak już w listopadzie 1914 roku Rosjanie ponownie podeszli pod twierdzę, rozpoczynając drugie oblężenie, które trwało do marca 1915 roku i zakończyło się kapitulacją twierdzy.

Znaczenie dla miasta i regionu

Ostrzał 26 września 1914 roku był tragicznym momentem dla mieszkańców Przemyśla. Wielu cywilów uciekło z miasta, a ci, którzy pozostali, ukrywali się w piwnicach i schronach. Zniszczeniu uległy liczne budynki, w tym kościoły i kamienice. Twierdza Przemyśl stała się symbolem oporu i poświęcenia, ale także miejscem ogromnego cierpienia. Dziś forty twierdzy są popularnym celem turystycznym, a historia oblężenia jest przypominana podczas licznych rekonstrukcji historycznych.

26 września 1914 roku to data, która na zawsze zapisała się w historii Przemyśla. Przypomina o strategicznym znaczeniu miasta i o dramatycznych wydarzeniach I wojny światowej, które ukształtowały losy tej części Europy.