7 lipca 1915 – krwawy atak na fort I „Salis Soglio”

Dokładnie 7 lipca 1915 roku, o świcie, oddziały 3. Armii Austro-Węgierskiej pod dowództwem gen. Svetozara Boroevicia rozpoczęły zmasowane natarcie na fort I „Salis Soglio” (dziś teren dzielnicy Bakończyce). Był to kluczowy punkt północnego odcinka obrony Twierdzy Przemyśl, o łącznej długości 45 km – największej twierdzy w Europie, bronionej przez 131 000 żołnierzy.

Fort I, zaprojektowany przez gen. Daniela Salis-Soglio, był jednym z najnowocześniejszych obiektów pancernych w Europie. Posiadał 4 kopuły pancerne kal. 150 mm, zdolne razić cele na odległość 5 km. 7 lipca 1915 roku został ostrzelany przez ciężkie moździerze 305 mm armii rosyjskiej, które zdemolowały betonowe stropy grubości 2,5 m. O godz. 14.30 węgierski 69. Pułk Piechoty Honvedu zdobył przyczółek w fosie fortu, tracąc w walce wręcz 47% stanu osobowego.

Kontekst historyczny – drugie oblężenie Twierdzy Przemyśl

Pierwsze oblężenie Twierdzy Przemyśl trwało od 16 września 1914 do 22 marca 1915 roku. Kapitulacja 23 marca 1915 roku była największą porażką Austro-Węgier – do niewoli trafiło 117 000 żołnierzy. Jednak już w maju 1915 roku, po przełamaniu frontu pod Gorlicami (operacja gorlicka), armia państw centralnych rozpoczęła kontrofensywę na wschód. Twierdza została ponownie zagrożona, ale tym razem to Rosjanie ją bronili.

Od 1 czerwca 1915 roku dowództwo rosyjskie obsadziło forty 20 000 żołnierzy (4 dywizje piechoty), mając do dyspozycji 600 dział. 7 lipca 1915 roku stan załogi wynosił już tylko 12 000 zdolnych do walki – większość zmarła na tyfus i cholerę. Tego dnia zginął dowódca rosyjskiej obrony, gen. Dmitrij Szczerbacki, trafiony odłamkiem w głowę podczas inspekcji fortu VIII „Łętownia”.

Bilans 7 lipca 1915 roku

Według raportów sztabu austro-węgierskiego, 7 lipca 1915 roku zginęło 1 247 żołnierzy rosyjskich i 892 żołnierzy węgierskich. Straty cywilne w mieście wyniosły 37 zabitych wskutek ostrzału artyleryjskiego – bomba zniszczyła szpital polowy w klasztorze oo. Franciszkanów przy ul. Franciszkańskiej 2. Tego dnia ewakuowano ostatnich 2 000 mieszkańców Przemyśla na zachód, do Krakowa.

7 lipca 1915 roku był dniem, który przesądził o losach twierdzy. Ostatnie forty – IX „Siedliska” i X „Orzechowce” – padły 10 lipca. 12 lipca 1915 roku o godz. 9.00 Rosjanie podpisali akt kapitulacji. W ręce Austro-Węgier wpadło 8 000 jeńców, 300 dział i gigantyczne magazyny amunicji. Twierdza Przemyśl na zawsze straciła swój status niezdobytej.